اصل

قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران

قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران

 بسم الله الرحمن الرحيم

لقد ارسلنا رسلنا بالبينات و انزلنا معهم الكتاب و الميزان ليقوم الناس بالقسط

‎‎‎‎‎

مقدمه

قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران مبين نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سياسی و اقتصادی جامعه ايران بر اساس اصول و ضوابط اسلامی است كه انعكاس خواست قلبی امت اسلامی ميباشد. ماهيت انقلاب عظيم اسلامی ايران و روند ‎ مبارزه مردم مسلمان از ابتدا تا پيروزی كه در شعارهای قاطع و كوبنده همه قشرهای مردم تبلورمي‌يافت اين خواست اساسی را مشخص كرده و اكنون در طليعه اين پيروزی بزرگ ملت ما با تمام وجود نيل به آن را مي‌طلبد.

ويژگی بنيادی اين انقلاب نسبت به ديگر نهضت‌های ايران در سده اخير مكتبی و اسلامی بودن آن است، ملت مسلمان ايران پس از گذر از نهضت ضد استبدادی مشروطه و نهضت ضد استعماری ملی شدن نفت به اين تجربه گرانبار دست يافت كه علت اساسی و مشخص عدم موفقيت اين نهضت‌ها مكتبی نبودن مبارزات بوده است. گرچه در نهضت‌های اخير خط فكری اسلامی و رهبری روحانيت مبارز سهم اصلی و اساسی را بر عهده داشت، ولی به دليل دور شدن اين مبارزات از مواضع اصيل اسلامی، جنبش‌ها به سرعت به ركود كشانده شد. از اينجا وجدان بيدار ملت به رهبری مرجع عاليقدر تقليد حضرت آيت الله العظمی امام خمينی ضرورت پيگيری خط نهضت اصيل مكتبی و اسلامی را دريافت و اين بار روحانيت مبارز كشور كه همواره در صف مقدم نهضت‌های مردمی بوده و نويسندگان و روشنفكران متعهد با رهبری ايشان تحرك نوينی يافت. (آغاز نهضت اخير ملت ايران در سال هزار و سيصد و هشتاد و دو هجری قمری برابر با هزار و سيصد و چهل و يك هجری شمسی مي‌باشد).

‎‎‎‎‎

طليعه نهضت

اعتراض در هم كوبنده امام خمينی به توطئه آمريكايی «انقلاب سفيد» كه گامی در جهت تثبيت پايه‌های حكومت استبداد و تحكيم وابستگی سياسی، فرهنگی و اقتصادی ايران به امپرياليزم جهانی بود عامل حركت يكپارچه ملت گشت و متعاقب آن انقلاب عظيم و خونبار امت اسلامی در خردادماه 42 كه در حقيقت نقطه آغاز شكوفايی اين قيام شكوهمند و كسترده بود مركزيت امام را به عنوان رهبری اسلامی تثبيت و مستحكم نمود و عليرغم تبعيد ايشان از ايران در پی اعتراض به قانون ننگين كاپيتولاسيون (مصونيت مستشاران آمريكايي) پيوند مستحكم امت با امام همچنان استمرار يافت و ملت مسلمان و به ويژه روشنفكران متعهد و روحانيت مبارز راه خود را در ميان تبعيد و زندان، شكنجه و اعدام ادامه دادند.
در اين ميان قشر آگاه و مسئول جامعه در سنگر مسجد، حوزه‌های علميه و دانشگاه به روشنگری و با الهام از مكتب انقلابی و پربار اسلام تلاش پي‌گير و ثمر بخشی را در بالا بردن سطح آگاهی و هوشياری مبارزاتی و مكتبی ملت مسلمان آغاز كرد. رژيم استبداد كه سركوبی نهضت اسلامی را با حمله دژخيمانه به فيضيه و دانشگاه و همه كانون‌های پرخروش انقلاب آغاز نموده بود به مذبوحانه ترين اقدامات ددمنشانه جهت رهايی از خشم انقلابی مردم دست زد و در اين ميان جوخه‌های اعدام، شكنجه‌های قرون وسطايی و زندان‌های درازمدت، بهايی بود كه ملت مسلمان ما به نشانه عزم راسخ خود به ادامه مبارزه مي‌پرداخت. خون صدها زن و مرد جوان و با ايمان كه سحرگاهان در ميدان‌های تير فرياد «الله اكبر» سر مي‌دادند يا در ميان كوچه و بازار هدف گلوله‌های دشمن قرار مي‌گرفتند انقلاب اسلامی را تداوم بخشيد، بيانيه‌ها و پيام‌های پی درپی امام به مناسبت‌های مختلف، آگاهی و عزم امت اسلامی را عمق و گسترش هر چه فزون‌تر داد.
‎‎‎‎
‎حكومت اسلامي

 طرح حكومت اسلامی بر پايه ولايت فقيه كه در اوج خفقان و اختناق رژيم استبدادی از سوی امام خمينی ارائه شد انگيزه مشخص و منسجم نوينی را در مردم مسلمان ايجاد نمود و راه اصيل مبارزه مكتبی اسلام را گشود كه تلاش مبارزان مسلمان و متعهد را در داخل و خارج كشور فشرده‌تر ساخت.

در چنين خطی نهضت ادامه يافت تا سرانجام نارضايي‌ها و شدت خشم مردم بر اثر فشار و اختناق روزافزون در داخل و افشارگری و انعكاس مبارزه به وسيله روحانيت و دانشجويان مبارز در سطح جهانی، بنيان‌های حاكميت رژيم را به شدت متزلزل كرد. و به ناچار رژيم و اربابانش مجبور به كاستن از فشار و اختناق و به اصطلاح باز كردن فضای سياسی كشور شدند تا به گمان خويش دريچه اطمينانی به منظور پيشگيری از سقوط حتمی خود بگشايند. اما ملت برآشفته و آگاه و مصمم به رهبری قاطع و خلل ناپذير امام، قيام پيروزمند و يكپارچه خود را به طرز گسترده و سراسری آغاز نمود.

‎‎‎‎‎

خشم ملت

انتشار نامه توهين آميز به ساحت مقدس روحانيت و به ويژه امام خمينی در 17 دی 1356 از طرف رژيم حاكم اين حركت را سريع‌تر نمود و باعث انفجار خشم مردم در سراسر كشور شد و رژيم برای مهار كردن آتشفشان خشم مردم كوشيد اين قيام معترضانه را با به خاك و خون كشيدن خاموش كند اما اين خود خون بيشتری در رگ‌های انقلاب جاری ساخت و طپش‌های پي‌درپی انقلاب در هفتم‌ها و چهلم‌های ياد بود شهدای انقلاب، حيات و گرمی و جوشش يكپارچه‌ و هر چه فزون‌تری به اين نهضت در سراسر كشور بخشيد و در ادامه و استمرار حركت مردم تمامی سازمان‌های كشور با اعتصاب يكپارچه خود و شركت در تظاهرات خيابانی در سقوط رژيم استبدادی مشاركت فعالانه جستند. همبستگی گسترده مردان و زنان از همه اقشار و جناح‌های مذهبی و سياسی در اين مبارزه به طرز چشمگيری تعيين كننده بود، و مخصوصاً زنان به شكل بارزی در تمامی صحنه‌های اين جهاد بزرگ حضور فعال و گسترده‌ای داشتند، صحنه‌هايی از آن نوع كه مادری را با كودكی در آغوش، شتابان به سوی ميدان نبرد و لوله‌های مسلسل نشان مي‌داد بيانگر سهم عمده و تعيين كننده اين قشر بزرگ جامعه در مبارزه بود.
‎‎‎‎‎
بهايی كه ملت پرداخت

نهال انقلاب پس از يك سال و اندی مبارزه مستمر و پيگير با باروری از خون بيش از شصت هزار شهيد و صد هزار زخمی و معلول و با بر جای نهادن ميلياردها تومان خسارت مالی در ميان فريادهای: «استقلال، آزادی، حكومت اسلامي» به ثمر نشست و اين نهضت عظيم كه با تكيه بر ايمان و وحدت و قاطعيت رهبری در مراحل حساس و هيجان آميز نهضت و نيز فداكاری ملت به پيروزی رسيد موفق به درهم كوبيدن تمام محاسبات و مناسبات و نهادهای امپرياليستی گرديد كه در نوع خود سرفصل جديدی بر انقلابات گسترده مردمی در جهان شد.
21 و 22 بهمن سال يكهزار و سيصد و پنجاه و هفت روزهای فرو ريختن بنياد شاهنشاهی شد و استبداد داخلی و سلطه خارجی متكی بر آن را در هم شكست و با اين پيروزی بزرگ طليعه حكومت اسلامی كه خواست ديرينه مردم مسلمان بود نويد پيروزی نهايی را داد.
ملت ايران به طور يكپارچه و با شركت مراجع تقليد و علمای اسلام و مقام رهبری در همه پرسی جمهوری اسلامی تصميم نهايی و قاطع خود را بر ايجاد نظام نوين جمهوری اسلامی اعلام كرد و با اكثريت 2/98% به نظام جمهوری اسلامی رای مثبت داد.
اكنون قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران به عنوان بيانگر نهادها و مناسبات سياسی،اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه بايد راهگشای تحكيم پايه‌های حكومت اسلامی و ارائه دهنده طرح نوين نظام حكومتی بر ويرانه‌های نظام طاغوتی قبلی گردد.
‎‎‎‎‎
شيوه حكومت در اسلام

حكومت از ديدگاه اسلام، برخاسته از موضع طبقاتی و سلطه‌گری فردی يا گروهی نيست بلكه تبلور آرمان سياسی ملتی هم كيش و هم فكر است كه به خود سازمان مي‌دهد تا در روند تحول فكری و عقيدتی راه خود را به سوی هدف نهايی (حركت به سوی الله) بگشايد. ملت ما در جريان تكامل انقلابی خود از غبارها و زنگارهای طاغوتی زدوده شد و از آميزده‌های فكری بيگانه خود را پاك نمود و به مواضع فكری و جهان بينی اصيل اسلامی بازگشت اكنون بر آن است كه با موازين اسلامی جامعه نمونه (اسوه) خود را بنا كند. بر چنين پايه‌ای، رسالت قانون اساسی اين است كه زمينه‌های اعتقادی نهضت را عينيت بخشد و شرايطی را به وجود آورد كه در آن انسان با ارزش‌های والا و جهانشمول اسلامی پرورش يابد.
قانون اساسی با توجه به محتوای اسلامی انقلاب ايران كه حركتی برای پيروزی تمامی مستضعفين بر مستكبرين بود زمينه تداوم اين انقلاب را در داخل و خارج كشور فراهم مي‌كند؛ به ويژه در گسترش روابط بين‌الملی، با ديگر جنبش‌های اسلامی و مردمی مي‌كوشد تا راه تشكيل امت واحد جهانی راهموار كند. (ان هذه امتكم امة واحدة وانا ربكم فاعبدون) و استمرار مبارزه در نجات ملل محروم و تحت ستم در تمامی جهان قوام يابد.
با توجه به ماهيت اين نهضت بزرگ، قانون اساسی تضمين‌گر نفی هر گونه استبداد فكری و اجتماعی و انحصار اقتصادی مي‌باشد و در خط گسستن از سيستم استبدادی، و سپردن سرنوشت مردم به دست خودشان تلاش مي‌كند. (ويضع عنهم اصرهم والاغلال التی كانت عليهم).
در ايجاد نهادها و بنيادهای سياسی كه خود پايه تشكيل جامعه است بر اساس تلقی مكتبی، صالحان عهده‌دار حكومت و اداره مملكت مي‌گردند. (ان الارض يرثها عبادی الصالحون) و قانون گذاری كه مبين ضابطه‌های مديريت اجتماعی است بر مدار قرآن و سنت، جريان مي‌يابد. بنابراين نظارت دقيق و جدی از ناحيه اسلام شناسان معادل و پرهيزگار و متهد (فقای عادل) امری محتوم و ضروری است و چون هدف از حكومت، رشد دادن انسان در حركت به سوی نظام الهی است (والي‌الله المصير) تا زمينه بروز و شكوفايی استعدادها به منظور تجلی ابعاد خود گونگی انسان فراهم آيد (تخلقوا باخلاق الله) و اين جز در گرو مشاركت فعال و گسترده تمامی عناصر اجتماع در روند تحول جامعه نمي‌‌تواند باشد.
با توجه به اين جهت، قانون اساسی زمينه چنين مشاركتی را در تمام مراحل تصميم‌گيري‌های سياسی و سرنوشت‌ساز برای همه افراد اجتماع فراهم مي‌سازد تا در مسير تكامل انسان هر فردی خود دست اندركار و مسئول رشد و ارتقاء و رهبری گردد كه اين همان تحقق حكومت مستضعفين در زمين خواهد بود. (و نريد ان نمن علي‌الذين استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة ونجعلهم الوارثين).
‎‎‎‎‎
ولايت فقيه

بر اساس ولايت امر و امامت مستمر، قانون اساسی زمينه تحقق رهبری فقيه جامع الشرايطی را كه از طرف مردم به عنوان رهبر شناخته مي‌شود (مجاری الامور، بيدالعلماء بالله الامناء علی حلاله و حرامه) آماده مي‌كند تا ضامن عدم انحراف سازمان‌های مختلف از وظايف اصيل اسلامی خود باشند.
‎‎‎‎‎
اقتصاد وسيله است نه هدف

در تحكيم بنيادهای اقتصادی، اصل، رفع نيازهای انسان در جريان رشد و تكامل اوست نه همچون ديگر نظام‌های اقتصادی تمركز و تكاثر ثروت و سودجويی، زيرا كه در مكاتب مادی، اقتصاد خود هدف است و بدين جهت در مراحل رشد، اقتصاد عامل تخريب و فساد و تباهی مي‌شود؛ ولی در اسلام اقتصاد وسيله است و از وسيله انتظاری جز كارائی بهتر در راه وصول به هدف نمي‌توان داشت.

با اين ديدگاه برنامه اقتصادی اسلامی فراهم كردن زمينه مناسب برای بروز خلاقيت‌های متفاوت انسانی است و بدين جهت تأمين امكانات مساوی و متناسب و ايجاد كار برای همه افراد و رفع نيازهای ضروری جهت استمرار حركت تكاملی او بر عهده حكومت اسلامی است.

‎‎‎‎‎

زن در قانون اساسي

در ايجاد بنيادهای اجتماعی اسلامی، نيروهای انسانی كه تاكنون در خدمت استثمار همه جانبه خارجی بودند هويت اصلی و حقوق انسانی خود را باز مي‌يابند و در اين بازيابی طبيعی است كه زنان به دليل ستم بيشتری كه تاكنون از نظام طاغوتی متحمل شده‌اند استيفای حقوق آنان بيشتر خواهد بود. خانواده واحد بنيادين جامعه و كانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقيدتی و آرمانی در تشكيل خانواده كه زمينه ساز اصلی حركت تكاملی و رشد يابنده انسان است اصل اساسی بوده و فراهم كردن امكانات جهت نيل به اين مقصود از وظايف حكومت اسلامی است. زن در چنين برداشتی از واحد خانواده، از حالت (شيء بودن) و يا (ابزار كار بودن) در خدمت اشاعه مصرف زدگی و استثمار، خارج شده و ضمن بازيافتن وظيفه خطير و پر ارج مادری در پرورش انسان‌های مكتبی پيش آهنگ خود همرزم مردان در ميدا‌ن‌های فعال حيات مي‌باشد و در نتيجه پذيرای مسؤوليتی خطيرتر و در ديدگاه اسلامی برخوردار از ارزش و كرامتی والاتر خواهد بود.

‎‎‎‎‎

ارتش مكتبي

در تشكيل و تجهيز نيروهای دفاعی كشور توجه بر آن است كه ايمان و مكتب، اساس و ضابطه باشد، بدين جهت ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب در انطباق با هدف فوق شكل داده مي‌شوند و نه تنها حفظ و حراست از مرزها بلكه با رسالت مكتبی يعنی جهاد در راه خدا و مبارزه در راه گسترش حاكميت قانون خدا در جهان را نيز عهده‌دار خواهند بود (و اعدوا لهم مااستطعتم من قوة و من رباط الخيل ترهبون به عدوالله وعدوكم و آخرين من دونهم).
‎‎‎‎‎
قضا در قانون اساسي

مساله قضا در رابطه با پاسداری از حقوق مردم در خط حركت اسلامی، به منظور پيشگيری از انحرافات موضعی در درون امت اسلامی امری است حياتی ، از اين رو ايجاد سيستم قضايی بر پايه عدل اسلامی و متشكل از قضات عادل و آشنا به ضوابط دقيق دينی پيش‌بينی شده است؛ اين نظام به دليل حساسيت بنيادی و دقت در مكتبی بودن آن لازم است به دور از هر نوع رابطه و مناسبات ناسالم باشد. (و اذا حكمتم بين‌الناس ان تحكموا بالعدل).
‎‎‎‎‎
قوه مجريه

قوه مجريه به دليل اهميت ويژه‌ای كه در رابطه با اجرای احكام و مقررات اسلامی به منظور رسيدن به روابط و مناسبات عادلانه حاكم بر جامعه دارد و همچنين ضرورتی كه اين مساله حياتی در زمينه سازی وصول به هدف نهايی حيات خواهد داشت باید راهگشای ايجاد جامعه اسلامی باشد. نتيجتاً محصور شدن در هر نوع نظام دست و پا گير پيچيده كه وصول به اين هدف را كُند و يا خدشه‌دار كند از ديدگاه اسلامی نفی خواهد شد. بدين جهت نظام بوروكراسی كه زائيده و حاصل حاكميت‌های طاغوتی است به شدت طرد خواهد شد تا نظام اجرايی با كارايی بيشتر و سرعت افزون‌تر در اجرای تعهدات اداری به وجود آيد.
‎‎‎‎‎
وسايل ارتباط جمعی

وسايل ارتباط جمعی (راديو – تلويزيون) بايستی در جهت روند تكاملی انقلاب اسلامی در خدمت اشاعه فرهنگ اسلامی قرار گيرد و در اين زمينه از برخورد سالم انديشه‌های متفاوت بهره جويد و از اشاعه و ترويج خصلت‌های تخريبی و ضد اسلامی جداً پرهيز كند.
پيروی از اصول چنين قانونی كه آزادی و كرامت ابناء بشر را سرلوحه اهداف خود دانسته و راه رشد و تكامل انسان را مي‌گشايد بر عهده همگان است و لازم است كه امت مسلمان با انتخاب مسئولين كاردان و مؤمن و نظارت مستمر بر كار آنان به طور فعالانه در ساختن جامعه اسلامی مشاركت جويند به اميد اينكه در بنای جامعه نمونه اسلامی (اسوه) كه بتواند الگو و شهيدی بر همگی مردم جهان باشد موفق گردد. (وكذالك جعلنا امة وسطاً لتكونوا شهداء علی الناس).
‎‎‎‎‎
نمايندگان

مجلس خبرگان متشكل از نمايندگان مردم، كار تدوين قانون اساسی را بر اساس بررسی پيش‌نويس پيشنهادی دولت و كليه پيشنهادهايی كه از گروه‌های مختلف مردم رسيده بود در دوازده فصل كه مشتمل بر يكصد و هفتاد و پنج اصل مي‌باشد در طليعه پانزدهمين قرن هجرت پيغمبر اكرم صلي‌الله عليه و آله و سلم، بنيانگذار مكتب رهايی بخش اسلام با اهداف و انگيزه‌های مشروح فوق به پايان رساند، به اين اميد كه اين قرن، قرن حكومت جهانی مستضعفين و شكست تمامی مستكبرين گردد.

(more…)

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
نمایشگاه مجازی فارس، ارایه دهنده محتوای فاخر فارسی، مقالات مفید و گلچین شده از سراسر وب
+98-936-917-5733