سالشمار ابرمرد، رضاشاه پهلوی

سالشمار ابرمرد تاریخ ایران، رضا شاه پهلوی

رضاشاه در طول زندگی خود و حتی پس از آن به دلایل مختلف به نام‌هائی چند خوانده شده است. در جوانی به نام ناحیه‌ای كه از آن برخاسته بود “رضا سوادكوهی” نامیده می‌شد. با ورود به نظامی‌گری به “رضاخان” و سپس، با ذكر درجه نظامی‌اش، به “رضاخان میرپنج” شناخته شد. بعد از كودتای ۱۲۹۹ و به دست‌گرفتن وزارت جنگ و فرماندهی كل قوا او را “سردار سپه” می‌خواندند. پس از رسیدن به سلطنت و انتخاب نام خانوادگی پهلوی به “رضاشاه پهلوی” شناخته شد. در سال ۱۳۲۸ با تصویب مجلس شورای ملی به او لقب “كبیر” داده شد و از آن پس هوادارانش او را “رضاشاه كبیر” می‌خوانند.

سالشمار زندگی رضا شاه پهلوی

24 اسفند 1256: تولد

رضاخان در ۲۴ حوت ۱۲۵۶ در روستای آلاشت از توابع سوادكوه مازندران زاده شد. پدرش عباسعلی، سرهنگ فوج سوادكوه، و مادرش زهرا (نوش‌آفرین) كه جزو مهاجرین از قفقاز بود. پس از مرگ پدرش در چهل روزگی وی، با مادرش به تهران آمد و در محله سنگلج در فقر و تهیدستی زندگی كردند.

1270: ورود به خدمت نظامی در بریگاد قزاق

توسط ابوالحسن خان سرتیپ (صمصام) از بستگان خود وارد فوج سوادكوه (از ابواجمعی علی‌اصغرخان امین‌السلطان صدراعظم) و تابین (سرباز) شد. پس از قتل ناصرالدین شاه قاجار فوج سوادكوه برای حفاظت از سفارتخانه و مراكز دولتی به تهران فراخوانده می‌شود. وی در دوران خدمت در قزاقخانه به سرعت رشد كرد و به سرگروهبانی محافظین بانك استقراضی روسیه در مشهد و پس از چندی به وكیل‌باشی گروهان شصت تیر منصوب شد. گروهان شصت‌تیری كه رضاشاه آینده به فرماندهی آن رسید نخستین گروهان شصت‌تیرانداز در ایران بود كه در حصر تبریز نیز در دورهٔ استبداد كوچك همراه بود.

1288: شركت در سركوبی قیامهای محلی زنجان و اردبیل

در سال ۱۲۸۸ خورشیدی، همراه با سواران بختیاری و ارامنه برای خواباندن شورشها و قیامهای محلی به زنجان و اردبیل اعزام ‌شد و در جنگ با قوای ارشدالدوله از خود رشادت نشان داد.

1294: رسیدن به درجه سرهنگی

1297: رسیدن به درجه میرپنجی

۱۲۹۹: سركوبی قیام میرزا كوچك‌خان جنگلی

در سال ۱۲۹۹ خورشیدی برای شركت در سركوبی قیام میرزا كوچك‌خان جنگلی به گیلان اعزام شد.

سوم اسفند 1299: كودتا و دریافت لقب سردارسپه

در نتیجه مذاكرات و هماهنگی‌های به عمل آمده بین سیدضیاءالدین طباطبایی (مدیر روزنامه رعد) و رضاخان، در روز سوم حوت، كودتای ۱۲۹۹ صورت گرفت و قوای قزاق وارد تهران شدند و ادارات دولتی و مراكز نظامی را اشغال كردند. نزدیك به صد تن از رجال، سرشناسان و روحانیون بازداشت و زندانی شدند. احمدشاه و محمدحسن میرزا (ولیعهد) به كاخ فرح‌آباد ‌گریختند و فتح‌الله خان سپهدار رشتی (نخست‌وزیر) به سفارت انگلیس پناهنده شد. در مورد چگونگی طراحی كودتا و نقش انگلیس در آن روایت‌های مختلفی مطرح است.

چهارم اردیبهشت 1300: رسیدن به مقام وزارت جنگ

– تشكیل ارتش نوین

1301: تشكیل نیروی هوایی

1302: رسیدن به مقام ریاست وزراء

سرانجام رضاخان با صدور فرمان احمدشاه به فرماندهی دیویزیون قزاق و وزارت جنگ و سیدضیاءالدین طباطبایی به نخست‌وزیری منصوب شدند. كابینه سید ضیاء (معروف به كابینه صدروزه) بزودی ساقط شد و سردار سپه از احمدشاه فرمان نخست‌وزیری گرفت.

1303: ایجاد خدمت نظام وظیفه عمومی

– فرماندهی كل قوا

1304: افتتاح آغاز ساختمان سازی راه آهن سراسری ایران

21 آذر 1304: آغاز شاهنشاهی پهلوی

پس از سقوط  احمدشاه عوامل رضاخان اندیشه الغای سلطنت و رئیس ‌جمهور شدن سردار سپه را پیش آوردند؛ اما با مخالفت و مقاومت شدید روشنفكران و روحانیان و مردم طرح جمهوری با شكست روبرو شد.

 بالاخره نمایندگان مجلس پنجم‌ شورای‌ ملی‌ با فشارهای سردار سپه در روز ۹ آبان ۱۳۰۴ خورشیدی ماده واحده‌ای را مطرح كردند كه به موجب آن احمد شاه از سلطنت خلع شد و حكومت‌ موقت‌ “در حدود قانون اساسی و قوانین موضوعه مملكتی به شخص آقای ‌رضاخان پهلوی”‌ سپرده شد و “تعیین تكلیف حكومت قطعی” به مجلس مؤسسان واگذار شد. سپس با تشكیل یك مجلس‌ موسسان، در ۲۱ آذر ۱۳۰۴، سلطنت ایران‌ به‌ “اعلیحضرت‌ رضا پهلوی” واگذار شد.

26 آذر 1304: به تخت نشستن رضا خان

5 اردیبهشت 1305: تاجگذاری

1307: تاسیس بانك ملی

1308: تشكیل نیروی دریائی

1310: لغو امتیاز نفت دارسی

1311: امتیاز جدید نفت و تاسیس شركت نفت ایران و انگلیس

1313: تاسیس دانشگاه تهران

1314: كشف حجاب

1317: اتصال راه آهن شمال و جنوب

1320: استعفا از شاهنشاهی

در روز سوم شهریور ۱۳۲۰ نیروهای شوروی از شمال و نیروهای بریتانیا از جنوب به ایران حمله كردند و شهرهای سر راه را اشغال كردند و به سمت تهران آمدند. ارتش ایران به سرعت متلاشی شد. رضاشاه ناچار به استعفا شد. متفقین با انتقال سلطنت به پسر و ولیعهد او شاهپورمحمدرضا پهلوی موافقت كردند.

استعفای رضا شاه پس از آن صورت گرفت كه دولتهای روسیه و انگلستان به دلیل مناسبات رو به گسترش رضا شاه با آلمان هیتلری، سه بار به وی هشدار دادند. در آن زمان اخبار و گزارشهای دریافتی از جبهه‌های جنگ دوم جهانی حاكی از پیشرفت روز افزون آلمان و شكست‌ها و عقب‌نشینی‌های متفقین بود. رضا شاه نیز كه پیش‌بینی پیروزی آلمانی‌ها را در جنگ داشت برای حفظ موجودیت خود و رژیمش «بی‌طرفی در جنگ» اعلام كرده بود.

25 شهریور 1320: تبعید به جزیره موریس

25 شهریور 1320 كه رضا شاه، سه هفته پس از اشغال ایران توسط متفقین، تبعید شد، روز پایان حیات سیاسی او و آغاز حیات سیاسی فرزندش محمدرضا پهلوی است.

4 مرداد 1322: درگذشت در ژوهاتسبورگ آفریقای جنوبی

رضاشاه در طول زندگی خود و حتی پس از آن به دلایل مختلف به نام‌هائی چند خوانده شده است. در جوانی به نام ناحیه‌ای كه از آن برخاسته بود “رضا سوادكوهی” نامیده می‌شد. با ورود به نظامی‌گری به “رضاخان” و سپس، با ذكر درجه نظامی‌اش، به “رضاخان میرپنج” شناخته شد. بعد از كودتای ۱۲۹۹ و به دست‌گرفتن وزارت جنگ و فرماندهی كل قوا او را “سردار سپه” می‌خواندند. پس از رسیدن به سلطنت و انتخاب نام خانوادگی پهلوی به “رضاشاه پهلوی” شناخته شد. در سال ۱۳۲۸ با تصویب مجلس شورای ملی به او لقب “كبیر” داده شد و از آن پس هوادارانش او را “رضاشاه كبیر” می‌خوانند. 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Leave a Reply

نمایشگاه مجازی فارس، ارایه دهنده محتوای فاخر فارسی، مقالات مفید و گلچین شده از سراسر وب
+98-936-917-5733