مهارتهاي ارتباطي-1

مهارتهاي ارتباطي-1

ارتباط چيست؟
ارتباط را شايد بتوان قديميترين و در عينحال عاليترين دستاورد بشر دانست. جهان امروز را جهان ارتباطات دانستهاند و پديده انفجار اطلاعات ، دنيا را به يك دهكده تبديل كرده است. انسان اوليه قادر به برقراري ارتباط كلامي نبوده است ولي به هر حال زندگي بشر هرگز بدون ارتباط نگذشته است. ويژگي منحصر به فرد انسان يعني تكلم و زبان رابطهاي را بين افراد بشر شكل داده است كه در هيچ جاي ديگر طبيعت نميتوان يافت. كارل ياسپرس ، فيلسوف آلماني ميگويد عاليترين دستاورد انسان در دنيا، ارتباط شخصيت با شخصيت است.
جالب اينجاست كه بشر در كاربرد اين ويژگي و اين موهبت منحصر به فرد توفيق چنداني نداشته است. انسانهاي معمولي قادر به برقراري يك ارتباط معمولي اما خوب و موثر نيستند. طنز آميز به نظر ميرسد كه انسان در تكنولوژي ارتباطات به مرحلهاي از پيشرفت رسيده كه شگفت انگيز است ولي قادر به برقراري ارتباط فردي سالم با نزديكترين كسان گرفته تا افراد غريبه نميباشد. آيا شما ديگران را در مسائل خود سهيم ميكنيد؟ هر قدر احساسات و تجارب شما دردناك تر باشد، بيشتر پنهانشان ميكنيد. اصلا آيا اگر تصميم بگيريد احساس خود را با كسي در ميان بگذاريد، گوش شنوايي داريد؟ خودتان وقتي كسي با شما صحبت ميكند، درست به حرفهايش گوش ميدهيد؟ تا بحال برايتان اتفاق افتاده است كه با كسي در حال صحبت هستيد و او ناگهان از شما ميرنجد و احساس ميكندكه به او توهين كردهايد درحالي كه شما اصلا چنين قصدي نداشته ايد؟

ارتباط بين فردي ناكارآمد موجب ايجاد فاصلهاي عميق بين افراد ميشود و در نهايت به تنهايي در عين بودن درجمع، مشكلات خانوادگي، عدم بهرهوري و رضايت شغلي ، فشار رواني، بيماري جسمي و حتي مرگ خواهد شد. امروزه شكاف بين فردي از مسائل مهم جوامع به شمار مي رود.
هري استاك سوليوان روان پزشك معروف امريكايي ميگويد: در جامعه ما عميقترين مشكل مردم، تنهايي ، انزوا و عدم اعتمادبنفس است. در حالي كه مشكل عصر فرويد، سركوبي جنسي و مشكل عصر هورناي ( اوايل قرن بيستم) خشونت بوده است. سوليوان اين مسئله را مطرح كرده ولي بولتون ضمن تاييد حرف او معتقد است كه دليل اين تنهايي ضعف انسانها در برقراري روابط بين فردي است. يعني مهارتهاي ارتباطي.
اين معضل به شديدترين وجه خود را در كوچكترين واحد اجتماعي يعني خانواده نشان ميدهد. ازدواج بدون ارتباط اثربخش معنايي ندارد. همة زوجهاي جوان با نيت داشتن يك زندگي صميمانه ، اقدام به ازدواج ميكنند ولي فقدان مهارتهاي ارتباطي باعث ميشود كه در نهايت يك رابطة موازي بدون صميمت ايجاد شود كه در بهترين حالت تا پايان عمر ،تحمل ميشود. زندگي بدون صميميت ، جهنم است، حتي اگر سعي كنيم به اين مسئله فكر نكنيم. وقتي ارتباط متوقف شود، انرژي عشق، تبديل به خشم و آزردگي ميشود و در نتيجه، دعواهاي بيپايان، طعنه و كنايه، انتقادهاي مكرر، عدم علايق جنسي و سرانجام اگر نگوييم طلاق، جدايي عاطفي يعني پناه بردن به سكوتي يخچالي عارض ميشود.

اين مسئله در ارتباط با فرزندان هم صادق است. آنهايي كه فرزند دارند، در ذهن خود به اين سوال پاسخ دهند كه آخرين باري كه با جگرگوشة خود نيمساعت گفتگوي صميمانهاي داشتهاند، چه موقع بوده است؟
براي ادارة خانواده و تصدي مفيد يك شغل، ارتباط سالم اهميت كليدي دارد. همسر بودن، مادر بودن و كارمند بودن كه الان شايد براي بسياري از شما يك وظيفة شاق و دردناك باشد، در صورت برخورداري از مهارتهاي ارتباطي ، ميتواند تجارب بسيار لذت آفرين و مسرت بخشي باشد.
ارتباط مايه حيات هر رابطه است. هنگامي كه ارتباطي بيپرده، واضح و با احساس روي ميدهد، رابطه تقويت ميشود اما اگر اين ارتباط حالت تدافعي، پرخاشگرانه و ناموثر به خود بگيرد، رابطه تضعيف ميشود و سرانجام ميميرد. در جايي كه مهارتهاي ارتباطي وجود ندارد، عشق ميان همسران، دوستان، والدين ، همكاران و فرزندان به مقدار زيادي كاهش مييابد و سرانجام رابطه در بهترين حالت تبديل به يك تحمل دردناك ميشود.

بولتون معتقد است كه 80 درصد افرادي كه در خانواده يا در محل كار موفق نيستند، تنها به دليل عدم توانايي در برقراري ارتباط با ديگران است. حتي افرادي كه متصدي مشاغلي هستند كه صد در صد فني است ، نياز به مهارتهاي برقراري روابط انساني دارند و در غير اينصورت شكست خواهند خورد. اين مسئله نه تنها به شكست شغلي و يا شكست خانوادگي منجر ميشود بلكه حتي ممكن است به مرگ فرد منجر شود. بولتون در كتاب خود از آزمايش مرگبار امپراتور فردريك در قرن سيزدهم نام برده است كه طي آن ، ايشان ميخواسته بداند كه بشر فطرتا به چه زباني صحبت ميكند. او گروهي از كودكان را از بدو تولد از خانواده جدا كرد و به پرستاران آنها دستور داد كه هرگز كلامي با آنها صحبت نكنند تا ببينند خودشان به چه زباني صحبت ميكنند! نتيجه اين شد كه كلية كودكان قبل از رسيدن به يكسالگي از بين رفتند. فقدان ارتباط ميتواند يك سم مهلك باشد.

متاسفانه اين مهارت بسيار بسيار حياتي و مهم، در هيچ مكتب و مدرسهاي به ما آموخته نميشود. ما الگوهاي ارتباطي را از خانوادة خود ميگيريم و اغلب هم الگوهاي مناسبي نيستند چون والدين ما هم اين الگوها را از والدين خود گرفتهاند كه آنها هم مناسب نبودهاند. در واقع برقراري ارتباط ضعيف را افراد خيرخواهي به ما آموختهاند كه خود همين راههاي نامناسب را از والدين خود گرفتهاند. در خانواده با ما درست رفتار نشده است. رفتارها به ندرت دوستانه بوده و بيشتر جو تحكم، طعنه، پرخاشگري و خشونت، تحقيرو بكن و نكن رواج داشته و جالب اينجاست كه ما با وجود صدمهاي كه از اين الگوي ارتباطي خوردهايم، خود دقيقا در خانواده و با همسر و فرزندان خود همينگونه رفتار ميكنيم. چرا ؟ چون راه ديگري نياموختهايم.
جرارد ايگان يك كشيش روانشناس است، ميگويد ما معمولا به كودكان خود اين راههاي ارتباطي را آموزش ميدهيم: چگونه ظاهربين باشند، چگونه ظاهرسازي كنند، چگونه افراد را بازي بدهند، چگونه پنهانكاري كنند، چگونه احتمال خطر را در روابط بين فردي كاهش دهند، چگونه بر ديگران مسلط شوند و يا چگونه تحت سلطة ديگران درآيند.
پس از اين همه هشدار، يك نكتة اميدوار كننده وجود دارد و آن اين استكه مهارتهاي ارتباطي قابل اكتساب هستند و ميتوان آنها را در هر سني آموخت. بسياري از مردم خلاف اين عقيده را دارند. عدهاي از آنها معتقدند كه شيوه برقراري ارتباط در افراد مثل رنگ چشم ارثي است و نميتوان آنرا تغيير داد. ولي تجربة افرادي مثل بولتون نشان داده است كه ميتوان مهارتهاي ارتباطي را آموزش داد و فراگرفت. البته كار آساني نيست چون راههاي فعلي برقراري ارتباط در ما حاصل سالها عادت ما ميباشد و هر تغيير اين چنيني نيازمند تلاش و كوشش نسبتا زيادي است كه البته بدون شك نتايج حاصله ، ارزش آن را خواهد داشت.
البته در ابتدا افراد نسبت به صحت اين قضيه مشكوك هستند و اينرا هم يكي از كلكهاي جديد روانشناسان براي هياهو راه انداختن و پول درآوردن ميدانند ولي در عمل خواهيد ديد كه اينطور نيست.
قبل از پرداختن به مهارتهاي ارتباطي بد نيست نخست به موانع ارتباطي اشاره شود تا درك بهتري به دست آيد.

رزا خورشيدي
مشاور خانواده و ازدواج

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Leave a Reply

نمایشگاه مجازی فارس، ارایه دهنده محتوای فاخر فارسی، مقالات مفید و گلچین شده از سراسر وب
+98-936-917-5733